Fara, której nie oszczędziła wojna

Przez stulecia górowała nad Gubinem, będąc jedną z najokazalszych budowli w mieście. Przetrwała liczne przebudowy, pożary i zmieniające się epoki. Nie przetrwała jednak walk w 1945 roku. Potężna gotycka świątynia została wówczas zniszczona. Dziś jej ruiny są jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Gubina i przypominają o jego bogatej, ale też tragicznej historii.

Od romańskiego kościoła do gotyckiej fary

Historia gubińskiej fary sięga średniowiecza. Pierwszy kościół był znacznie mniejszy od budowli, której pozostałości możemy oglądać dzisiaj. Wzniesiono go z cegły w stylu romańskim. Miał trzy nawy, dwie wieże i drewniane stropy.

Na przełomie XIII i XIV wieku, prawdopodobnie po pożarze, rozpoczęto przebudowę świątyni w stylu gotyckim. Powiększono prezbiterium, podwyższono ściany i zmieniono układ wnętrza. Wraz z rozwojem miasta rosła również liczba wiernych, dlatego konieczne były kolejne rozbudowy.

Największe zmiany nastąpiły w latach 1508 do 1560. Rozebrano dwie starsze wieże, zastępując je jedną monumentalną konstrukcją o wysokości 53 metrów. W 1552 roku zawieszono na niej dzwon.

Ostatecznie fara osiągnęła imponujące rozmiary. Miała około 60 metrów długości i 30 metrów szerokości. Była jedną z największych budowli sakralnych na terenie dzisiejszego województwa lubuskiego.

Bogate wnętrze i niezwykła architektura

Wnętrze świątyni przez wieki zmieniało swój wygląd. W pierwszej połowie XVIII wieku powstał barokowy ołtarz główny. Kościół wyposażono również w ambonę ozdobioną pozłacanymi elementami, żyrandole i świeczniki.

Znajdowały się tam także organy wykonane przez budowniczego Heinze z Żar. W 1913 roku zamontowano w nich napęd elektryczny.

Szczególne wrażenie robiły wysokie sklepienia, potężne filary i liczne kaplice. Mimo kolejnych modernizacji zasadnicza bryła świątyni przetrwała do końca II wojny światowej.

Rok 1945. Świątynia zamienia się w ruinę

Podczas walk o Gubin w 1945 roku kościół został poważnie zniszczony. Według jednego z przekazów przyczyną był ostrzał sowieckiej artylerii. Inna relacja mówi o wysadzeniu świątyni przez wycofujących się niemieckich żołnierzy.

Zniszczeniu uległy dach, część sklepień i hełm wieży. Uszkodzone zostały również mury. Monumentalny kościół, który przez stulecia stanowił jeden z najważniejszych punktów miasta, zamienił się w ruinę. Po wojnie Gubin został podzielony granicą państwową. Dawna fara znalazła się po polskiej stronie, a jej odbudowa okazała się ogromnym wyzwaniem.

Walka o ocalenie zabytku

Pierwsze prace zabezpieczające przeprowadzono w latach 1950 i 1951. Kolejne działania podjęto w latach 1979 do 1981, kiedy odbudowano część dawnej szkoły parafialnej i zakrystii.

Z czasem odtworzono również koronę murów oraz zwieńczenie wieży. Ważnym krokiem było powołanie 21 czerwca 2005 roku fundacji wspierającej odbudowę świątyni.

Mimo upływu ponad osiemdziesięciu lat od wojny fara nadal pozostaje ruiną. Zachowane mury, filary i sklepienia pokazują jednak dawną skalę budowli. To nie tylko cenny zabytek architektury, ale także świadek wydarzeń, które na zawsze zmieniły Gubin.

AT