Baszta, która przetrwała wieki

Dziś trudno sobie wyobrazić, że Gubin był kiedyś otoczony potężnymi murami obronnymi, fosą i bramami strzegącymi wjazdu do miasta. Większość tych fortyfikacji zniknęła niemal dwa stulecia temu. Jedną z najcenniejszych pozostałości jest wieża Bramy Ostrowskiej, która przypomina o czasach, gdy bezpieczeństwo mieszkańców zależało od wysokości murów i siły miejskich umocnień.

Miasto otoczone wałami

Początki gubińskich fortyfikacji sięgają pierwszej połowy XIII wieku. Według historyków miasto otoczono wówczas wałami z drewna i ziemi. Naturalną ochronę zapewniały także dwie rzeki, Lubsza i Nysa Łużycka, utrudniające dostęp do miasta od kilku stron.

W XIV wieku drewniane umocnienia zastąpiono ceglanymi murami obronnymi. Wokół nich wykopano fosę, a do miasta prowadziły trzy główne bramy. Krośnieńska umożliwiała wyjazd w kierunku Krosna Odrzańskiego, Klasztorna prowadziła w stronę Chociebuża, natomiast Ostrowska w kierunku Żar.

Bramy pełniły ważną funkcję w codziennym życiu miasta. To przez nie odbywał się ruch mieszkańców, kupców i podróżnych. W razie zagrożenia stanowiły natomiast jeden z najważniejszych elementów obrony Gubina.

Wieża i nowe umocnienia

W XVI wieku gubińskie fortyfikacje zostały znacznie rozbudowane. W 1523 roku podwyższono mury obronne, a siedem lat później przebudowano Bramę Ostrowską. W 1530 roku do bramy dobudowano wysoką, cylindryczną wieżę. Przed fosą powstały również dwie basteje, czyli wysunięte stanowiska obronne, które połączono z bramą specjalnym korytarzem wyposażonym w otwory strzelnicze.

Podobne rozwiązania zastosowano przy pozostałych bramach. W 1542 roku rozbudowano umocnienia Bramy Klasztornej, a dwa lata później Bramy Krośnieńskiej. Jednocześnie oczyszczono i pogłębiono fosę. Dzięki tym pracom Gubin dysponował rozbudowanym systemem obronnym, dostosowywanym do zmieniających się sposobów prowadzenia walk.

Mury, które straciły znaczenie

Fortyfikacje zachowały się w dobrym stanie do XVII wieku. Pełniły jeszcze pewne funkcje obronne podczas wojny trzydziestoletniej oraz wojny siedmioletniej. Z czasem jednak znaczenie dawnych umocnień malało. Pod koniec XVIII wieku mury były już mocno zniszczone, a fosa zarastała roślinnością. Rozpoczęto więc stopniową rozbiórkę fortyfikacji. W 1836 roku zburzono Bramę Krośnieńską. W ciągu kolejnych pięciu lat rozebrano również Bramę Klasztorną i zasypano fosę. W następnych dziesięcioleciach znikały kolejne fragmenty dawnych obwarowań.

Świadek dawnego Gubina

Nie wszystkie elementy średniowiecznych fortyfikacji podzieliły jednak ten los. Do naszych czasów zachowała się między innymi wieża Bramy Ostrowskiej, a także Baszta Dziewicy i fragmenty murów obronnych.

Są one dziś materialnym świadectwem czasów, gdy Gubin był miastem otoczonym umocnieniami, a jego bramy wyznaczały główne drogi prowadzące do okolicznych miejscowości.

Choć dawne mury nie chronią już mieszkańców, pozwalają wyobrazić sobie, jak wyglądał Gubin przed kilkuset laty. To jedne z nielicznych zachowanych fragmentów średniowiecznego systemu obronnego miasta.

TS